Dla wielu osób bieganie w ciąży jest czymś niedorzecznym. Wynika to z powszechnej opinii, że  ciąża wymaga bardzo zachowawczego stylu życia, więc widok biegnącej kobiety w ciąży należy do rzadkości. Nawet wśród części lekarzy nadal panuje przekonanie, że podczas ciąży należy prowadzić maksymalnie oszczędny tryb życia, gdyż nadmierna aktywność fizyczna może mieć niekorzystny wpływ na stan zdrowia matki i dziecka.

Takie konserwatywne podejście, jeszcze 20 lat temu było oficjalnym stanowiskiem w medycynie. Wynikało ono z przekonania, że wzrost temperatury ciała wywołany aktywnością fizyczną może prowadzić do zaburzeń rozwoju zarodka w pierwszych tygodniach ciąży. Ponadto, uważano że wzmożony przepływ krwi przez pracujące mięście odbywa się kosztem ukrwienia łożyska.  Obawiano się także, że nadmierne ruchy i wstrząsy mogą doprowadzić do nagłego poronienia, przedwczesnego porodu lub odklejenia się łożyska. Jednak aktualne badania kobiet w ciąży uprawiające sport, zarówno rekreacyjnie jak i wyczynowo nie potwierdzają tych opinii.

Co więcej, obecnie wiele światowych towarzystw lekarskich jednoznacznie zaleca zdrowym kobietom w ciąży regularne ćwiczenia fizyczne. Obserwacje z ostatnich kilkunastu lat wykazały, że:

  • Sport wpływa korzystnie zarówno na samopoczucie psychiczne jak i fizyczne matki,
  • Wiele typowych dla ciąży dolegliwości występuje znacznie rzadziej u kobiet aktywnych fizycznie (ból odcinka lędźwiowego, żylaki),
  • Kobiety uprawiające sport w ciąży są mniej podatne na stany depresyjne,
  • Ruch pomaga w lepszej kontroli poziomu cukru we krwi, co zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej,
  • Wyniki badań pokazują, że poród u kobiet aktywnych fizycznie trwa krócej, a ryzyko wystąpienia powikłań jest znacznie mniejsze.

Badania poświęcone monitorowaniu reakcji płodu na aktywność fizyczną matki nie tylko nie wykazały negatywnego wpływu, ale wręcz pokazują, że pozytywny wpływ na rozwój łożyska. Okresowe zmniejszenie przepływu krwi przez łożysko w czasie wysiłku prowadzi do zwiększonej aktywności mitotycznej i proliferacji komórek w łożysku. Innymi słowy, łożysko u kobiet aktywnych jest większe i zawiera więcej kosmków, czyli struktór odpowiedzialnych za czerpanie przez płód tlenu i substancji odżywczych z krwi matki.

U kobiet aktywnych fizycznie w ciąży rzadziej dochodzi do zielonego zabarwienia płynu owodnionego. Zielony płyn owodniony jest pośrednim dowodem, że doszło do chwilowego niedotlenienia płodu. Na skutek kilkumiesięcznej adaptacji płodu do okresowych zmian w przepływie krwi przez łożysko dziecko lepiej radzi sobie ze stresem związanym z porodem.

Jeżeli chodzi o masę dziecka, to wyniki badań nie są niejednoznaczne. Część z nich pokazuje, że kobieta aktywna w ciąży rodzi dziecko nieco mniejsze (ale nie zbyt małe), w innych badaniach nie stwierdzono zależności pomiędzy wagą, a aktywnością fizyczną matki.

Bieganie w ciąży – dla kogo jest bezpieczne

Warunkiem koniecznym dla bezpiecznego biegania w ciąży jest brak problemów zdrowotnych i prawidłowy przebieg ciąży. Pamiętaj, że jeśli zdecydujesz się na bieganie, to  powinnaś jak najszybciej zgłosić się do ginekologa i poinformować go o swojej aktywności. Po dokładnym wywiadzie, badaniu ginekologicznym i ultrasonograficznym lekarz oceni, czy w konkretnym przypadku nie ma przeciwwskazań do biegania.

Listę potencjalnych przeciwwskazań prezentuje poniższa tabela.

Źródło: Skarżyński J, Biegiem przez życie, Szczecin 2015

Prowadzenie ciąży u kobiety biegającej nie odbiega znacznie od opieki kobiety nieaktywnej. Głównie różnica polega na częstotliwości wykonywanych badań. Częstsze wykonywanie badań ma na celu wczesne wykrycie stanów, które mogą stanowić przeciwwskazania do aktywności fizycznej. Oprócz standardowych badań na początku ciąży warto sprawdzić stężenie żelaza w surowicy, co pozwoli ocenić ewentualne zagrożenie niedokrwistością. Ponadto, powinnaś dokonywać regularnej kontroli ciśnienia (przynajmniej raz w tygodniu), masy ciała (raz w tygodniu) oraz przynajmniej raz w miesiącu wykonać badanie ogólne moczu. Ważne, aby przynajmniej raz w ciąży zbadać hormony tarczycy. Oprócz standardowych badań ultrasonograficznych wykonywanych w 12., 20., i 30. tygodniu ciąży warto zrobić dodatkowe badania w okolicy 26. I 34. tygodnia. Dzięki temu będziesz miała pewność, że płód prawidłowo rośnie i nie ma podejrzenia hipotrofii, ani zbyt malej ilości płynu owodniowego, które są ważnymi przeciwwskazaniami do biegania. Regularne wizyty u lekarza pozwolą także na systematyczną ocenę stanu szyjki macicy  i wczesne wykrycie ewentualnego zagrożenia przedwczesnym porodem.

Podsumowując, bieganie w ciąży w cale nie musi być czymś abstrakcyjnym. Co więcej, regularna aktywność fizyczna może znacznie poprawić Twoją kondycję, zarówno fizyczną, jak i psychiczną. Ważne aby tylko podejść to tego z rozwagą tzn. być pod stałą opieką lekarską, wykonywać regularne badania i nie zapominać o odpowiedniej suplementacji.

 

Bibliografia

  1. Exercise during pregnacy and the postpartum period. America College of Obstetricians and Gynaecologists, Commitee Opinion, 2002.
  2. Exercise in pregancy. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists Statement, 2006.
  3. Kalisiak B., Spitznagle T., What effects does an exercise program for healthy pregnant women have of the mother, fetus and child?, Physical Medicine and Rehabilitation, 2009.
  4. Skarżyński J, Biegiem przez życie, Szczecin 2015.